افسردگی یکی از شایع ترین اختلالات روانی است که میلیون ها نفر در سراسر جهان و به‌خصوص در شهرهای بزرگی همچون تهران، کرج، شهریار، اندیشه، فردیس و … را تحت تاثیر قرار می دهد. نام دیگر افسردگی “اختلال افسردگی اساسی” است که می تواند زندگی روزمره فرد را به شدت مختل کند. علامت کلیدی و مهم افسردگی خلق افسرده و  عدم لذت و از دست دادن علاقه است. بیماران ممکن است بگویند که احساس ناراحتی، ناامیدی، بی ارزشی یا غمگینی دارند. باید توضیح داد که خلق افسرده چیزی فراتر و بیشتر از احساس طبیعی غم و اندوه است. افراد اغلب علائم افسردگی را به عنوان یک درد عاطفی آزاردهنده توصیف میکنند. برخی دیگر آن را به عنوان یک بیماری جسمی تجربه میکنند که در آن احساس خستگی و بی انگیزگی میکنند. برخی دیگر نیز گزارش میدهند احساساتشان کاهش یافته است نمیتوانند گریه کنند و تجربه هرگونه لذتی برایشان دشوار است.

در این مقاله جامع، به بررسی انواع افسردگی، علائم آن، دلایل، روش های تشخیص و درمان های سریع افسردگی (شامل دسته های دارویی و روان درمانی) می پردازیم. همچنین به سوالات پر تکرار شما مانند “چرا افسردگی گرفتم؟” و “چگونه افسردگی را درمان کنیم؟” پاسخ خواهیم داد. همچنین اگر به دنبال یک متخصص اعصاب و روان باتجربه هستید، دکتر هادی دلپسند متخصص روانپزشکی در این مسیر می تواند همراه قابل اعتمادی برای شما باشد.

انواع افسردگی

افسردگی آتیپیک

افسردگی آتیپیک (Atypical Depression) نوعی از افسردگی است که با علائمی متفاوت مانند پرخوابی، افزایش اشتها و حساسیت زیاد به طرد شدن مشخص می شود.

افسردگی تک قطبی

افسردگی تک قطبی زمانی رخ می دهد که فرد فقط دوره های افسردگی را تجربه می کند و هیچ دوره مانیا یا شیدایی ندارد.

افسردگی دو قطبی

در واقع دوره افسردگی به عنوان یک اپیزود از بیماری دو قطبی بروز می کند. و فرد در طول زندگی دوره هایی از مانیا (شیدایی) یا هایپومانیا را تجربه می کند. فرق اساس افسردگی تک قطبی و افسردگی دو قطبی در این است که در افسردگی دو قطبی فرد در طول زندگی حتما یک اپیزود مانیا یا هایپومانیا را تجربه می کند. تشخیص این دو نوع افسردگی خیلی مهم است چون درمان این دو کاملا باهم متفاوت است و در صورتی که درمان افسردگی تک قطبی برای افسردگی دوقطبی استفاده شود ممکن است فرد را وارد دوره شیدایی کند که این خود مشکل بزرگتری است.

افسردگی ارثی

افسردگی می تواند زمینه ژنتیکی داشته باشد. افرادی که سابقه خانوادگی افسردگی دارند، بیشتر در معرض ابتلا هستند.

افسردگی پیش از قاعدگی

این نوع افسردگی که با عنوان اختلال دیسفوریک پیش از قاعدگی (PMDD) شناخته می شود، در برخی زنان رخ می دهد و علائمی مانند تحریک پذیری، غم و اضطراب شدید قبل از شروع پریود دارد.

افسردگی بارداری و افسردگی بعد از زایمان

افسردگی بارداری ممکن است از هفته های اول بارداری شروع شود و افسردگی بعد از زایمان نیز معمولاً تا 4 هفته پس از تولد نوزاد شروع می شود. اما افسردگی بعد از زایمان چقدر طول می کشد؟ در برخی موارد ممکن است تا یک سال ادامه یابد و نیازمند درمان است.بر اساس  منایع علمی افسردگی حین یا بعد از زایمان معمولا در دسته افسردگی دوقطبی قرار می گیرد. بخصوص اگر با علائم توهم یا هذیان همراه باشد.

افسردگی پنهان چیست؟

در افسردگی پنهان، فرد علائم ظاهری افسردگی را ندارد اما در درون احساس پوچی و ناامیدی می کند.

علائم افسردگی: راهنمای کامل شناسایی و درک نشانه های این بیماری

افسردگی یکی از اختلالات روانی پیچیده است که می تواند خود را با علائم متنوعی نشان دهد. این علائم بسته به شدت افسردگی، سن، جنسیت و شرایط فردی متفاوت هستند. در ادامه، به بررسی کامل علائم افسردگی در زنان، مردان و گروه های سنی مختلف می پردازیم و به سوالاتی مانند «علائم افسردگی چیست؟» و «چگونه افسردگی را تشخیص دهیم؟» پاسخ می دهیم.

مهمترین علائم افسردگی چیست؟

افسردگی ممکن است خود را با علائم روحی، جسمی و رفتاری نشان دهد:

۱. علائم روحی و روانی

• • احساس غم و ناامیدی مداوم(خلق افسرده): فرد بیشتر روزها و تقریباً در تمام طول روز احساس غمگینی، پوچی یا ناامیدی دارد.
  • بی علاقگی به فعالیت هایی که قبلاً لذت بخش بودند: کاهش محسوس علاقه یا لذت در همه یا تقریباً همه فعالیت ها، در اکثر روزها.
  • کاهش انگیزه و تمرکز: تقریباً هر روز.
  • احساس بی ارزشی یا گناه شدید: احساس گناه مفرط یا بی مورد که ممکن است توهم آمیز باشد.
  • افکار مکرر درباره مرگ یا خودکشی: افکار مکرر مرگ، ایده پردازی خودکشی با یا بدون برنامه مشخص، یا اقدام به خودکشی.

۲. علائم جسمی

• • تغییرات اشتها (افزایش یا کاهش وزن): کاهش یا افزایش قابل توجه وزن (بیش از ۵٪ وزن بدن در یک ماه) یا تغییر اشتها.
  • مشکلات خواب (بی خوابی یا پرخوابی): بی خوابی یا خواب آلودگی بیش از حد (هیپرسومنیا) در بیشتر روزها.
  • خستگی و کاهش انرژی مداوم: تقریباً هر روز.
  • دردهای مبهم در بدن بدون علت مشخص

۳. علائم رفتاری

• • کناره گیری از جمع و روابط اجتماعی
  • افت عملکرد در محیط کار یا تحصیل
  • کند شدن حرکات و گفتار: توسط دیگران قابل مشاهده است و فقط احساس ذهنی نیست.

معیارهای DSM-5 برای تشخیص افسردگی

طبق DSM-5، برای تشخیص اختلال افسردگی اساسی، وجود حداقل ۵ مورد از ۹ علامت زیر به مدت حداقل دو هفته ضروری است. حداقل یکی از این علائم باید خلق افسرده یا کاهش قابل توجه علاقه و لذت باشد:

شرایط لازم برای تشخیص افسردگی

• • علائم باید باعث ناراحتی قابل توجه یا اختلال در عملکرد اجتماعی، شغلی یا سایر حوزه های مهم زندگی فرد شوند.
  • این علائم نباید ناشی از مصرف مواد (مثل دارو یا مواد مخدر) یا بیماری های جسمی باشند.
  • نباید با سایر اختلالات روانی مانند اختلال دوقطبی قابل توضیح باشند.

علائم اصلی افسردگی

علائم افسردگی شدید در زنان

زنان معمولاً علائمی مانند گریه های مکرر، تحریک پذیری، اختلالات خواب و اشتها و حتی علائم جسمانی مثل سردرد یا مشکلات گوارشی را تجربه می کنند. تغییرات هورمونی در دوران بارداری، پس از زایمان و پیش از قاعدگی (PMDD) نیز می تواند نقش داشته باشد.

علائم افسردگی در مردان چه علائمی دارد؟

مردان ممکن است بیشتر علائمی مانند عصبانیت، پرخاشگری، سوء مصرف مواد و کناره گیری از خانواده را نشان دهند.

علائم افسردگی خفیف

علائم افسردگی خفیف می تواند شامل خلق پایین، کاهش انرژی، و احساس کسالت باشد؛ اما فرد هنوز قادر به انجام وظایف روزمره است.

دلایل افسردگی: چرا افسرده می شویم؟

افسردگی یکی از شایع ترین اختلالات روانی است که عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند. شناخت این دلایل می تواند به پیشگیری و درمان بهتر این بیماری کمک کند. در ادامه، به بررسی کامل مهم ترین علت های بروز افسردگی و پاسخ به سوالاتی مانند «چرا افسردگی گرفتم؟» می پردازیم.

مهمترین علت افسردگی چیست؟

افسردگی می تواند ناشی از یک عامل منفرد یا ترکیبی از چندین عامل باشد. این عوامل شامل:

۱. عدم تعادل شیمیایی مغز

سطح غیرطبیعی انتقال دهنده های عصبی مانند سروتونین، نوراپی نفرین و دوپامین می تواند باعث تغییرات خلقی و بروز افسردگی شود.

۲. عوامل ژنتیکی و ارثی

افرادی که سابقه خانوادگی افسردگی دارند، بیشتر در معرض ابتلا هستند. این نوع افسردگی ارثی ممکن است در چندین نسل دیده شود.

۳. رویدادهای استرس زا در زندگی

اتفاقاتی مانند طلاق، مرگ عزیزان، از دست دادن شغل یا مشکلات مالی می توانند زمینه ساز افسردگی باشند.

۴. بیماری های جسمی مزمن

مشکلاتی مثل دیابت، بیماری قلبی، سرطان یا اختلالات تیروئید ممکن است خطر ابتلا به افسردگی را افزایش دهند.

۵. تغییرات هورمونی

تغییرات هورمونی در دوران بارداری، بعد از زایمان، یا پیش از قاعدگی می تواند منجر به افسردگی شود (افسردگی پیش از قاعدگی، افسردگی بارداری و بعد از زایمان).

۶. کمبود چه چیزی باعث افسردگی می شود؟

کمبود ویتامین D، ویتامین های گروه B (به ویژه B12) و اسیدهای چرب امگا ۳ می تواند یکی از دلایل بروز علائم افسردگی باشد. این مواد نقش کلیدی در سلامت سیستم عصبی دارند.

۷. مصرف برخی داروها و مواد مخدر

داروهایی مانند استروئیدها یا سوء مصرف الکل و مواد مخدر می توانند محرک افسردگی باشند.

۸. عوامل اجتماعی و محیطی

انزوای اجتماعی، استرس های کاری و مشکلات خانوادگی از جمله دلایلی هستند که در دنیای مدرن باعث افزایش افسردگی شده اند.

چرا افسردگی زیاد شده؟

باید به همین علل اجتماعی و محیطی اشاره کرد. استرس های شغلی، تغییرات سبک زندگی و استفاده بیش از حد از فناوری و شبکه های اجتماعی از دلایل افزایش افسردگی در سال های اخیر هستند.

چرا افسردگی باعث خستگی می شود؟

در پاسخ باید به جمله تاثیر افسردگی بر بدن و ذهن اشاره کرد. افسردگی می تواند با تغییرات شیمیایی در  مغز و کاهش انرژی باعث خستگی مزمن می شود.

چرا افسردگی باعث لاغری می شود؟

در برخی افراد، کاهش اشتها و عدم تمایل به غذا خوردن منجر به لاغری می شود.

چگونه افسردگی را تشخیص دهیم؟

تشخیص افسردگی توسط روان پزشک با استفاده از مصاحبه بالینی، بررسی تاریخچه خانوادگی و پزشکی فرد، معاینات جسمی برای علل فیزیکی (مانند کمبود تیروئید یا کمبود ویتامین)، و گاهی پرسشنامه های استاندارد مانند مقیاس افسردگی بک (BDI) یا پرسشنامه سلامت بیمار (PHQ-9) انجام می شود. این ابزارها کمک می کنند شدت افسردگی (خفیف، متوسط یا شدید) مشخص شود. همچنین پرسشنامه های خود ارزیاب مانند پرسشنامه افسردگی بک  (BDI)، پرسشنامه سلامت بیمار (PHQ-9) و مقیاس افسردگی همیلتون (HAM-D) می توانند توسط افراد برای ارزیابی اولیه وضعیت خلقی خود استفاده شوند. همچنین ممکن است پزشک تست های آزمایشگاهی برای بررسی وضعیت هورمونی یا سطح ویتامین ها درخواست کند تا علت افسردگی دقیق تر شناسایی گردد.

چگونه افسردگی را درمان کنیم؟

درمان سریع افسردگی

درمان افسردگی یک فرآیند چند جانبه است که بسته به شدت و نوع افسردگی می تواند شامل روش های مختلفی باشد:

1.دارودرمانی

داروهای ضدافسردگی با هدف متعادل سازی مواد شیمیایی مغز استفاده می شوند. دسته های مهم دارویی عبارتند از:

• • مهارکننده های بازجذب سروتونین انتخابی (SSRIs): مانند فلوکستین، سرترالین و سیتالوپرام. این داروها جزو پرکاربردترین درمان ها هستند.
  • مهارکننده های بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین (SNRIs): مانند دولوکستین و ونلافاکسین.
  • داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای (TCAs): مانند آمی تریپتیلین، که در موارد خاص استفاده می شوند.
  • مهارکننده های مونوآمین اکسیداز (MAOIs): معمولاً در مواردی که سایر درمان ها مؤثر نبوده اند.
  • داروهای جدیدتر مانند بوپروپیون و میرتازاپین: که بسته به نیاز بیمار تجویز می شوند.

2.روان درمانی (گفتگو درمانی)

• • درمان شناختی-رفتاری (CBT): به افراد کمک می کند الگوهای فکری منفی را شناسایی و تغییر دهند.
  • درمان بین فردی (IPT): بر بهبود روابط و مهارت های اجتماعی تمرکز دارد.
  • روان درمانی پویشی: عمیق‌تر به ریشه های احساسی و تجربیات گذشته می پردازد.

3.روش های درمانی پیشرفته

• • تحریک مغناطیسی مغز (rTMS): برای افسردگی های مقاوم به دارو.
  • کتامین تراپی: روشی نوین برای بیماران با علائم شدید و مقاوم.
  • نوردرمانی: مخصوص افسردگی فصلی.

بهترین قرص ضد افسردگی

انتخاب بهترین دارو وابسته به نوع افسردگی، شرایط جسمانی و روانی بیمار و نظر پزشک است. دکتر هادی دلپسند با تجربه گسترده در زمینه درمان های دارویی و غیر دارویی می تواند شما را به سمت مناسب ترین گزینه هدایت کند.

سریعترین درمان افسردگی

در شرایط حاد، استفاده از ترکیب دارو و روان درمانی، به همراه روش های نوین مثل rTMS و کتامین تراپی، می تواند نتایج قابل توجهی داشته باشد.

چگونه بدون دارو افسردگی را درمان کنیم؟

• • ورزش روزانه و فعالیت بدنی
  • رژیم غذایی غنی از امگا ۳ و ویتامین ها
  • مدیتیشن، یوگا و تمرینات تنفسی
  • حمایت عاطفی از خانواده و دوستان
  • مشاوره با روانشناس

جلوگیری از افسردگی

برای جلوگیری از افسردگی:

• • خواب کافی داشته باشید.
  • استرس را مدیریت کنید.
  • رژیم غذایی متعادل داشته باشید.
  • فعالیت بدنی منظم داشته باشید.
  • در صورت نیاز به مشاور مراجعه کنید.

چرا دکتر هادی دلپسند؟

اگر در شهریار، فردیس، اندیشه یا شهرقدس زندگی می کنید و به دنبال یک متخصص اعصاب و روان باتجربه هستید، دکتر هادی دلپسند می تواند گزینه ای عالی برای شما باشد. ایشان با سال ها تجربه در درمان افسردگی، اضطراب و سایر اختلالات روانی، به شما کمک می کنند تا زندگی بهتری داشته باشید.

جمع بندی

افسردگی یک بیماری قابل درمان است و با آگاهی و اقدام به موقع می توان از پیشرفت آن جلوگیری کرد. اگر علائم افسردگی را در خود یا اطرافیان مشاهده کردید، حتماً برای درمان افسردگی به پزشک یا مشاور مراجعه کنید.